Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trạm bơm PCCC QCVN 02:2020/BCA

Trạm bơm nước chữa cháy là trái tim của hệ thống PCCC cố định — cung cấp lưu lượng và cột áp cần thiết để vận hành hệ thống phun, họng chữa cháy và tủ chữa cháy khi xảy ra sự cố. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 02:2020/BCA đặt ra các quy định bắt buộc về thiết kế, lắp đặt, nghiệm thu, vận hành và bảo dưỡng trạm bơm. Bài viết này tóm tắt các điểm quan trọng, giúp chủ đầu tư, đơn vị tư vấn và kỹ sư PCCC nắm nhanh nội dung then chốt.

1. Tổng quan về QCVN 02:2022/BCA

QCVN 02:2020/BCA thuộc lĩnh vực an ninh trật tự – PCCC, do Bộ Công an ban hành. Có hiệu lực kể từ ngày 03/10/2020 theo Thông tư 52/2020/TT-BCA.

QCVN 02:2022/BCA là Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn phòng cháy chữa cháy đối với trụ sở, nhà làm việc, nhà ở, công trình công cộng và cơ sở hạ tầng kỹ thuật. Trong đó, chương quy định về hệ thống cấp nước chữa cháy (bao gồm trạm bơm PCCC) được xem là cốt lõi, nhằm đảm bảo:

• Cung cấp áp lực nước ổn định trong mọi tình huống.

• Có dự phòng an toàn (máy bơm chính, bơm dự phòng, bơm bù áp).

• Hoạt động tự động, tin cậy khi có cháy.

• Dễ dàng kiểm tra, bảo trì.

Như vậy, để công trình được nghiệm thu PCCC, trạm bơm nước chữa cháy bắt buộc phải thiết kế, lắp đặt theo QCVN 02.

Các quy định chung

1.5.1. Khi thiết kế, thi công, lắp đặt trạm bơm nước chữa cháy phải có các giải pháp kết cấu, bố trí mặt bằng để bảo đảm:

– Thuận tiện trong quá trình vận hành, sửa chữa trạm bơm.

– Trạm bơm nước chữa cháy phải được bảo vệ nhằm tránh bị hỏng hóc do các thiệt hại gây ra do cháy nổ, ngập nước, phá hoại và các điều kiện bất lợi khác.

– Dễ dàng tiếp cận trạm bơm từ bên ngoài trong điều kiện có sự cố cháy, nổ xảy ra.

1.5.2. Thiết bị của trạm bơm nước chữa cháy phải phù hợp với môi trường lắp đặt như độ ẩm, nhiệt độ, cao trình so với mực nước biển, mức độ ăn mòn của nước và hơi ẩm trong không khí.

1.5.3. Trong quá trình sử dụng phải tiến hành vận hành, bảo dưỡng, sữa chữa, thay thế thiết bị trạm bơm nước chữa cháy bảo đảm theo tài liệu hướng dẫn sử dụng và hướng dẫn bảo trì, bảo dưỡng các thiết bị của nhà sản xuất và theo các quy định của quy chuẩn này.

(Hình ảnh minh hoạ trạm bơm PCCC đạt tiêu chuẩn QCVN 02:2022/BCA)

2. Các yêu cầu chính trong QCVN 02:2022/BCA đối với trạm bơm PCCC

2.1. Yêu cầu về vị trí đặt trạm bơm PCCC

• Đặt độc lập, cách công trình khác ≥ 16m, hoặc trong nhà có tường/sàn/cửa ngăn cháy đạt chuẩn REI.

• Thường bố trí ở tầng 1 hoặc hầm 1, có lối thoát nạn an toàn.

• Được phép đặt chung với bơm cấp nước sinh hoạt, nhưng phải đảm bảo ngăn cháy.

• Khoảng cách lắp đặt thiết bị: đủ không gian vận hành, bảo trì; bồn nhiên liệu cách tủ điện ≥ 2m (nếu không có vách ngăn).

• Chiều cao phòng ≥ 2,2m, có lối đi tối thiểu 0,7m quanh móng bơm.

• Trang bị họng nước trong nhà, hệ thống chữa cháy tự động nếu có động cơ diesel + bồn nhiên liệu.

• Có chiếu sáng sự cố ≥ 3h, thoát nước sàn, thông gió đảm bảo nhiệt độ ≤ 40°C.

• Động cơ, tủ điện, bồn nhiên liệu phải nối đất an toàn theo đúng tiết diện dây đồng quy định.

• Bể nước chữa cháy: nếu dùng chung với sinh hoạt thì đường ống sinh hoạt phải lấy trên mức nước dành riêng cho PCCC.

2.2 Yêu cầu về bơm nước chữa cháy

Nguyên tắc lựa chọn

• Chọn theo lưu lượng & cột áp thiết kế (tham chiếu QCVN 06:2020/BXD, TCVN 2622:1995, TCVN 4513:1988, TCVN 7336:2003).
• Đường đặc tính bơm nằm trong khoảng 90–140% công suất thiết kế.
• Nếu nguồn nước đặt thấp, áp không đủ → dùng bơm tua bin trục đứng (không dùng bơm ly tâm trục ngang).

Lưu lượng & cột áp

• Lưu lượng max ≥ 150% lưu lượng thiết kế.
• Cột áp tại lưu lượng thiết kế ≥ cột áp yêu cầu.
• Shutoff pressure: 101–140% cột áp thiết kế.
• Tại 150% lưu lượng: cột áp ≥ 65% cột áp thiết kế.

Động cơ dẫn động

• Chỉ dùng động cơ điện hoặc diesel, một bơm – một động cơ.

Ống hút & lắp đặt

• Từ 2 bơm trở lên: phải có ít nhất 2 đường ống hút độc lập, đảm bảo cấp đủ nước khi 1 đường sự cố.
• Có van, đồng hồ áp lực, van xả 65 mm.

Chế độ khởi động – dừng

• Áp lực khởi động & dừng giữa bơm bù áp, bơm chính, bơm dự phòng phải tuân thủ chênh lệch theo quy định (≥0,5–1 bar).
• Bơm chính/dự phòng tự khởi động, chỉ dừng bằng thao tác thủ công, không tự dừng trừ khi đủ điều kiện an toàn.

Hệ thống bơm nối tiếp

• Tối đa 3 bơm nối tiếp, không lắp van giảm áp giữa các bơm.
• Sau 20s khởi động, áp suất phải ổn định ±10% trong suốt quá trình vận hành.

Yêu cầu khác

• Bơm phải có van xả khí tự động.
• Luôn có bơm dự phòng công suất tương đương (1–3 bơm chính → ≥1 dự phòng; ≥4 bơm chính → ≥2 dự phòng).
• Trên thân bơm có nhãn kỹ thuật đầy đủ (loại bơm, model, serial, lưu lượng, áp lực, công suất, tốc độ, NSX…).

2.3 Yêu cầu về bơm bù áp

Lưu lượng

• Xác định theo tính toán, nhưng không nhỏ hơn 1% lưu lượng của bơm chữa cháy.

Áp lực

• Phải duy trì áp lực hệ thống cao hơn áp lực chữa cháy thiết kế 0,3 – 0,8 bar.
• Nếu áp lực tại điểm lưu lượng bằng 0 + áp lực hút vượt quá khả năng thiết bị hệ thống → cần van an toàn trên ống đẩy (trước van một chiều).

Yêu cầu lắp đặt

• Đầu đẩy bơm phải có van một chiều.
• Không dùng bơm chính hoặc bơm dự phòng để duy trì áp lực.
• Công tắc áp lực phải đảm bảo khởi động/dừng ổn định giữa bơm bù áp và bơm chính.
• Ống tín hiệu áp lực: DN ≥ 15mm, lấy sau van một chiều, vật liệu inox hoặc đồng.
• Điểm cuối đường ống nên có van cách ly & đồng hồ áp lực để hiệu chỉnh.
• Trên ống tín hiệu bố trí 2 van một chiều nối tiếp, cách nhau ≥1,5m, lá van có lỗ khoan 2,5–3mm.

Nhãn bơm bù áp

• Ghi đầy đủ: Loại bơm, Model, Serial, Áp lực tối đa, Lưu lượng, Nhà sản xuất, Nơi SX, Năm SX.

2.4 Yêu cầu máy dẫn động bơm nước chữa cháy

Động cơ điện

• Loại: Động cơ 3 pha (đồng bộ hoặc không đồng bộ).

• Công suất: Đủ làm việc dài hạn, ≥150% công suất bơm, không nhỏ hơn 10% nhãn máy, không vượt quá 115% dòng định mức.

• Nguồn điện: Tối thiểu 2 nguồn (chính & dự phòng), cho phép 1 nguồn nếu có bơm diesel dự phòng.

• Thiết bị bảo vệ:

  • Không dùng biến đổi pha.

  • Không lắp ngắt sự cố tiếp đất hoặc hồ quang.

  • Chỉ cho phép 1 thiết bị ngắt kết nối & quá dòng.

• Điện áp: Sụt áp cho phép ≤15% khi khởi động, ≤5% khi chạy tải.

• Đi dây & kết nối: dùng ống kim loại/cáp chống nước; không dùng mối nối xoắn bện.

• Nhãn động cơ: đầy đủ thông số (tên, model, serial, công suất, tốc độ, điện áp, dòng tải, hệ số an toàn, nơi/năm SX).

Động cơ Diesel

• Loại: 4 thì, nổ do nén, công suất ≥110% công suất yêu cầu trục bơm, hoạt động liên tục ≥4 giờ.

• Điều tốc: Sai số ≤10%, có thiết bị bảo vệ khi quá tốc (≥120% tốc độ định mức).

• Hệ thống điều khiển: Có đồng hồ tốc độ, áp lực dầu, nhiệt độ nước, công tắc tay, kết nối tủ điều khiển, sơ đồ mạch đo lường.

• Ắc quy: 2 bộ, dung lượng ≥ gấp đôi, khởi động được 6 lần liên tiếp (15s mỗi lần). Có sạc từ dynamo & tủ điều khiển.

• Làm mát: bằng trao đổi nhiệt hoặc bức xạ nhiệt; đảm bảo nhiệt độ động cơ ≤80°C ngay cả khi môi trường 49°C.

• Nhiên liệu: Bình dầu riêng, dung tích ≥110% yêu cầu (5L/kW), có van thở, báo mức dầu, van điện từ + mở tay.

• Khí thải: Ống riêng, bọc cách nhiệt, đưa ra ngoài, không hướng vào khu vực dễ cháy nổ.

• Nhãn động cơ: Model/Serial, công suất, tốc độ vòng quay, điện áp ắc quy, nhà SX, nơi SX, năm SX.

2.5 Yêu cầu chính về tủ điều khiển bơm PCCC (QCVN 02:2022/BCA)

• Mỗi bơm một tủ riêng, khởi động được cả tự động và bằng tay.

• Bơm chính và bơm dự phòng không chung tủ.

• Khởi động bơm đầy tải ≤ 30 giây sau khi có tín hiệu.

• 3 chế độ khởi động bơm điện: tự động, nút nhấn, khẩn cấp cơ khí.

• Trang bị đèn/bảng hiển thị, nút điều khiển, cầu dao cách ly, ghi chú tiếng Việt rõ ràng.

• Tủ vỏ kim loại, sơn đỏ, phù hợp môi trường ẩm ướt (độ ẩm 95%).

• Có đầy đủ thiết bị bảo vệ, giám sát, aptomat – khởi động từ ≥115% dòng định mức.

Tải về QCVN 02:2020/BCA tại đây.

Quy chuẩn QCVN 02:2020/BCA   Tải xuống

Máy bơm PCCC Aquatax đáp ứng QCVN 02:2022/BCA đối với trạm bơm PCCC

Máy bơm PCCC Aquatax cung cấp trọn bộ trạm bơm, bao gồm:

• Bơm chính (điện/diesel) với lưu lượng và cột áp theo thiết kế.

• Bơm dự phòng cùng công suất, đảm bảo khi 1 bơm hỏng thì hệ thống vẫn vận hành.

• Bơm bù áp nhỏ gọn, tiết kiệm điện, khởi động nhanh.

• Sản phẩm có đa dạng model với cột áp từ 4 – 15 Bar, lưu lượng từ 15-5000 GPM.

• Được thiết kế riêng cho từng công trình, đảm bảo áp lực ổn định đến điểm xa nhất.

• Cung cấp máy bơm điện + diesel song song, đảm bảo hoạt động ngay cả khi mất điện lưới.

• Tủ điều khiển Aquatax đạt chuẩn, có các chế độ: tự động – bằng tay – thử tải, dễ bảo trì.

• Tư vấn thiết kế phòng bơm đạt chuẩn PCCC theo QCVN 02.

• Đường ống và phụ kiện đi kèm (van, khớp nối, đồng hồ) đồng bộ, đảm bảo không rò rỉ, không tụ khí.

• Tích hợp đồng hồ đo, van xả thử.

• Đội ngũ kỹ thuật hỗ trợ bảo dưỡng định kỳ, cung cấp linh kiện chính hãng.

👉 Tham khảo máy bơm chữa cháy Tuabin AQUATAX công suất từ 4 – 325Kw và động cơ Diesel

👉 Tham khảo máy bơm chữa cháy Tuabin AQUATAX công suất từ 4 – 325Kw và động cơ Điện

Việc lựa chọn đúng loại máy bơm PCCC là yếu tố sống còn để đảm bảo hệ thống chữa cháy vận hành hiệu quả. Với máy bơm PCCC Aquatax, bạn có giải pháp trọn gói – đạt chuẩn – an toàn tuyệt đối, đáp ứng toàn bộ yêu cầu trong QCVN 02:2022/BCA.

Nếu bạn đang cần tư vấn thiết kế và lắp đặt trạm bơm chữa cháy theo tiêu chuẩn mới nhất, hãy liên hệ ngay với Công ty TNHH TBKT An Quảng để được hỗ trợ chi tiết.

FAQs

Q: QCVN 02:2020/BCA có bắt buộc không?
A: Có — là quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, áp dụng làm cơ sở pháp lý cho thiết kế, nghiệm thu và vận hành trạm bơm chữa cháy.

Q: Khi nào cần trạm bơm độc lập?
A: Đối với công trình có hệ thống chữa cháy cố định yêu cầu nguồn nước và cột áp lớn (nhà cao tầng, nhà công cộng, kho lớn) theo hướng dẫn trong quy chuẩn.

Q: Ai chịu trách nhiệm bảo dưỡng trạm bơm?
A: Đơn vị vận hành/đơn vị quản lý công trình theo hợp đồng, chủ đầu tư có trách nhiệm giám sát và đảm bảo tuân thủ lịch bảo dưỡng.

Q: Tại sao cần có cả bơm điện và bơm diesel trong trạm bơm PCCC?
A: Bơm điện là nguồn chính, nhưng khi mất điện do hỏa hoạn, bơm diesel sẽ tự động kích hoạt để đảm bảo hệ thống vẫn hoạt động liên tục.